Tryptofan

W depresji

W dzisiejszych czasach – zaganianych, pełnych stresu, niespokojnych – coraz większa ilość ludzi cierpi na depresję i lęki. Tryptofan jest natomiast aminokwasem, którego odpowiednia ilość w diecie stanowi naturalną ochronę przeciwko takim stanom. Jak to się dzieje? Tryptofan w organizmie człowieka ulega kilku przemianom, m.in. bierze udział w wytwarzaniu serotoniny – łagodzącej kiepskie samopoczucie, agresję, lęki czy odpowiedzialnej za uczucie zakochania (dlatego bywa nazywana hormonem miłości lub szczęścia).

 

Dla oczu

Ludzkie oko potrzebuje ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym – dlatego latem, gdy słońce najbardziej nam dokucza, sięgamy po okulary z filtrami UV. Okulary to jednak wynalazek bardzo współczesny, a organizmy ludzkie radzą sobie mniej lub bardziej skutecznie z tym od dawien dawna, poprzez własny chemiczny filtr UV. Potrzebne do jego budowy są związki wytworzone w drodze rozkładu tryptofanu (podczas przemian prowadzących do otrzymania kinureniny) – którego ilość wraz z wiekiem spada, czego skutkiem może być np. zaćma. Dlatego w u osoby starszej, dla ochrony oczu, bardzo ważna jest prawidłowa ilość tryptofanu w codziennej diecie.

Rola

Tryptofan nie tylko wpływa na jakość naszego nastroju czy ochronę oczu, ale również:

  • bierze udział w procesie rozmnażania,
  • jest niezbędny do prawidłowego przebiegu laktacji,
  • uczestniczy w syntezie rodopsyny,
  • odgrywa ważną rolę w biosyntezie niacyny i witaminy B6,
  • reguluje przemianę materii (zmniejsza apetyt),
  • wpływa na układ immunologiczny człowieka (zwiększa odporność),
  • wpływa na metabolizm węglowodanów w ustroju,
  • uczestniczy w procesie wydzielania hormonu wzrostu,
  • jest niezbędny do wytwarzania budowy tkanki mięśniowej,
  • stanowi ważny składnik koenzymów NADP i NAD (dinukleotydów nikotynoamidoadeniowych),
  • wpływa na poziom neuroprzekaźników: dopaminy, noradrenaliny i beta-endorfiny (ich poziom rośnie po spożyciu posiłku bogatego w tryptofan).

Czy wiesz, że…

mimo iż tryptofan w organizmie człowieka jest niezbędny w wielu szlakach metabolicznych, jego stężenie jest najmniejsze wśród wszystkich aminokwasów znajdujących się w ludzkim ciele.

Melatonina

Tryptofan w organizmie człowieka jest również niezbędny do wytworzenia melatoniny – bardzo ważnego związku odpowiedzialnego za wysłanie sygnału w nocy, że czas na sen. Ale to nie jedyna ważna funkcja melatoniny – działa ona w obrębie układu pokarmowego, opóźnia opróżnianie żołądka, wpływa na pracę mięśni gładkich jelit, naukowcy sądzą nawet, że jej odpowiednia ilość może działać profilaktycznie przeciw rakowi okrężnicy i odbytnicy, wrzodziejącemu zapaleniu okrężnicy, jak również odgrywać ważną rolę w leczeniu zespołu jelita drażliwego.

Niedobory

Niedobory tryptofanu powodują:

  • zahamowanie wzrostu,
  • niedokrwistość,
  • hipoproteinemię,
  • zanik tkanek,
  • utratę owłosienia,
  • stwardnienie skóry,
  • okołorogówkowe wrastanie naczyń,
  • stłuszczenie wątroby,
  • degenerację kanalików nasiennych,
  • degenerację mięśni gładkich,
  • zahamowanie pracy gruczołów mlecznych (zahamowanie laktacji).

Zauważono również, że u ludzi starszych zmniejszenie poziomu tryptofanu odgrywa ważną rolę w powstawaniu zaćmy.

Czy wiesz, że….

tryptofan przy przekształcaniu w serotoninę potrzebuje witaminy B6, C i magnezu.

Źródła

Naturalnymi, dobrymi źródłami tryptofanu jest są produkty bogate w białko np:

  • mleko,
  • biały ser,
  • żółty ser,
  • produkty sojowe,
  • mięso – zwłaszcza drobiowe,
  • ryby,
  • banany,
  • suszone daktyle.

Nadmiar

Nadmiar tryptofanu zdarza się bardzo rzadko, zawsze jest związany z błędnie prowadzoną suplementacją diety i może się objawiać występowaniem:

  • podrażnienia żołądka (wymiotami),
  • zamglonego pola widzenia,
  • senności,
  • suchości w ustach,
  • bólów głowy,
  • nudności,
  • braku koordynacji ruchów.

W skrajnych przypadkach nadmiar tryptofanu może być przyczyną nowotworów pęcherza moczowego i uszkodzeń układu nerwowego.

Zespół serotoninowy

Przy zażywaniu suplementu L-tryptofanu podczas przyjmowania niektórych grup leków, może dojść do tzw. zespołu serotoninowego, który objawia się poprzez:

  • dezorientację,
  • drażliwość i pobudzenie,
  • śpiączkę,
  • niepokój,
  • hipomanię,
  • letarg,
  • drgawki,
  • objawy nerwowo-mięśniowe (mioklonie, hyperrefleksja, sztywność mięśni, drżenie, brak koordynacji ruchów, drżenia, dreszcze, oczopląs),
  • zaburzenia wegetatywne (zwiększona temperatura ciała, obfite pocenie, tachykardia zatokowa, nadciśnienie, szybkie oddychanie, rozszerzenie źrenic, brak reakcji na bodźce, zaczerwiona skóra).

Zespół serotoninowy jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia – warto więc wiedzieć, że L-tryptofanu nie powinno się łączyć z:

  • lekami stosowanymi w leczeniu depresji (np. selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitorami wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, trójcyklicznymi lekami przeciwdepresyjnymi, lekami zawierającymi lit),
  • lekami zawierającymi antybiotyk linezolid,
  • lekami zawierającymi odwracalny IMAO, moklobemid,
  • lekami zawierającymi sybutraminę,
  • lekami zawierającymi tramadol,
  • lekami zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego,
  • lekami zawierającymi tryptofan.

Ziele dziurawca zwyczajnego znajduje się w bardzo wielu preparatach czy herbatkach odchudzających – w tych przypadkach również lepiej nie sięgać po suplementy tryptofanu.

Przeciwwskazania

Suplementacji L-tryptofanem nie powinny stosować również osoby cierpiące na:

  • sklerodermię,
  • rzadkoskurcz,
  • nowotwory,
  • hipoglikemię,
  • zażywające hormony sterydowe,
  • przyjmujące antykoncepcję hormonalną.

Ponadto kobiety w ciąży i karmiące oraz kierujący pojazdami mechanicznymi również nie powinni uzupełniać diety suplementami L-tryprofanu. Zawsze za to mogą – i to bez szkody dla zdrowia – stosować dietę bogatą w ten aminokwas.

Autor zdjęcia: winnond / FreeDigitalPhotos.net

4 komentarze

  • Ania

    dzień dobry, czy inne herbaty ziołowe np. mięta, rumianek też wpływają na tworzenie zespołu serotoninowego, czy tylko dziurawiec, na czym polega dokładnie działanie dziurawca, czy np. jedna „herbatka” może zaszkodzic?

    • Marta Mikuła-Meyer

      Ja spotkałam się tylko z informacją o szkodliwości dziurawca. W przypadku łączenia tryptofanu z dziurawcem chodzi mi bardziej o regularne sięganie po oba suplementy, a nie okazjonalny, jednorazowy związek (choć wiedząc o tym związku lepiej po prostu unikać takich połączeń).

  • Gienia

    z ziołowych jeszcze żeń szeń

    • Marta Mikuła-Meyer

      Z taką wskazówką się nie spotkałam – chętnie zapoznała bym się ze źródłem?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *